In het ND van vrijdag 9 september suggereert Koert van Bekkum dat Rob Bell omwille van een softer godsbeeld afstapt van klassieke beelden over de hel, het kwaad en Gods gerechtigheid. Ik denk hij dit terecht mag stellen over veel evangelische (en dus ook veel orthodoxe) gelovigen. Er is een trend om God te zien als enkel liefdevolle vader en dat zou een eenzijdig beeld zijn gezien de ernst van het kwaad.

Het is echter niet zo eenvoudig Rob Bell in hokjes van inclusivisme of exclusivisme te stoppen. De schema’s van Barth, Berkouwer en Berkhof zijn niet voldoende om recht te doen aan de positie van Rob Bell en met hem veel aanhangers van nieuwe kerkvormen en een “nieuw soort christendom”. Bell denkt veel meer in lijn van het historische Jezus-onderzoek van theologen als N.T. Wright. Juist dit historische perspectief en het lezen van de bijbel tegen de achtergrond van politiek-economische-militaire machten geeft ons inzicht in Gods ingrijpende handelen in Jezus Christus en ook in onze wereld van vandaag, zeker rondom vragen als 9-11 en de verschrikkelijke oorlogen in Afghanistan en Irak welke het de Amerikaanse imperium is gaan voeren. Gerechtigheid moet niet alleen gaan over de slachtoffers in New York, maar ook over die in Kaboel en Bagdad.

In zijn eerdere boek “Jesus wants to save Christians” laat Bell zien dat God en Zijn gerechtigheid het enige antwoord is op het kwaad in deze wereld. Daar waar de westerse wereld zich wentelt in angst en islamofobie is het antwoord van God in Jezus Christus een koning die komt om te dienen en te vergeven. Het antwoord is niet een “war on terror”, maar het toekeren van de andere wang en het liefhebben van de vijanden. Stanley Hauerwas werd eens gevraagd hoeveel bommenwerpers of navy-seals we naar Libië moesten sturen. “Geen enkele” was zijn antwoord. “Stuur 1500 zendelingen die in woord en daad spreken over Gods liefde in Jezus Christus”.

Wij denken dat dat niet kan in deze harde wereld. Hauerwas stelt dat het best kan, maar dat er waarschijnlijk geen 1500 christenen zijn te vinden die naar Libië willen gaan. Dit komt omdat we ten diepste niet genoeg geloof hebben in de woorden van Jezus dat we ons kruis op moeten nemen om hem te volgen en ons leven moeten geven om het te vinden. In die zin heeft Rob Bell gelijk: zo werkt het universum. Maar Jezus heeft deze wet doorbroken door zichzelf wel te geven. En dit vraagt navolging.

God heeft geen eeuwig brandende hel nodig om zijn recht te laten zegevieren. Alle teksten in de bijbel en zeker die van Jezus over oordeel, recht en hel moeten we lezen tegen de achtergrond van de opstand en val van Jeruzalem. Gods oordeel komt juist over hen die de oorlogsmachine opstarten tegen of juist meewerken met het imperiale Rome. Jezus weg is volstrekt anders: de koning die komt om te dienen.

En alleen daar begint Gods nieuwe schepping: als Jezus opstaat uit de dood opent God een weg ten leven. Ook zijn volgelingen weten van die weg en daarom leven ze zoals ze leven: in de navolging van Christus. De bijbel zwijgt over vragen waar wij graag antwoorden op willen: hoe zit het met die jongen die net voor zijn 17^e verjaardag zelfmoord pleegt? Welk type gelovige komt in Gods rijk? Op deze punten mogen we vertrouwen op een liefdevol en rechtvaardig God.

Maar God is juist overduidelijk over de weg van zijn recht: na de hel van de val van Jeruzalem, de hel van de martelingen door Rome, de hel van New York en Bagdad is er nieuw leven. Jezus is opgestaan uit de dood en wij met Hem. Uiteindelijk zal de heel schepping deel hebben aan die opstanding als God alles recht zal zetten. En daar heeft hij onze fantasie over een eeuwige straf niet bij nodig. Hij roept ons Jezus te volgen en dat is alles wat alle mensen moeten weten.

Commentaar

Toevoegen Zoeken

Wim de Bruin     | 12-09-11 Goed verhaal. Zit wel wat in. ik vraag me alleen af of je echt kunt stellen dat alle spreken van het NT over het oordeel opgaat over de val van Jeruzalem. Er zijn teksten die veel universeler schijnen te spreken. Kun je het wat meer onderbouwen? Ik heb Wright gelezen, maar ook hij sluit een eeuwige straf uiteindelijk niet uit.

Wouter Nieuwenhuizen   | 12-09-11 Misschien kan er iemand ook eens iets schrijven over uit welk sadistische onderbuikje het exclusivistische eeuwige straf-waanbeeld van de turn or burn discipline komt. Ik heb inmiddels begrepen dat het voor veel mensen erg belangrijk is dat God eigenlijk iedereen dood wil, uitgezonderd hen die een bepaald vijfletterwoord 'in hun hart' opnemen, maar niemand heeft mij ooit uit kunnen leggen waarom.

Maarten de Boer   | 12-09-11 @wouter, er bestaat al jaren een waaromJezus? cursus en die is er niet voor niets. ik daag je uit! Maarten

Wouter Nieuwenhuizen   | 12-09-11 @maarten Die ken ik, en ik ken 'de' antwoorden ook wel. Voor zover ik al naar een antwoord zoek, mag dat niet beginnen met 'het is zo dat...' en ook niet eindigen met 'want het staat in de bijbel'.

brambonius     | 12-09-11 Interessante discussie Ik lees geen nederlandse kranten, maar ik krijg soms het idee dat veel van de mensen die 'de zonde meer serieus willen nemen' zelf de zonde meer serieus mogen gaan nemen. Als de zonde tot ofwel individuele daden van individuën ofwel tot iets vreselijks waar we sowieso schuldig aan zijn en dus naar de hel gaan (waarbij een leugentje om bestwil even erg is als het uitmoorden van 6 miljoen joden, zigeuners, homo's en andersdenkenden bij wijze van spreken) blijven we teveel hangen in de wettelijke metafoor van de zonde, die maar één aspect van de zonde is. De zonde is een kracht die menselijke verantwoordelijk overstijgt en die over de hele schepping hangt, maar die verslagen is door Jezus in de opstanding (Christus victor)... Gerechtigheid is het kwaad ongedaan maken (recapitulatie) veeleer dan simpel de schuldigen straffen. Gods 'toorn' is niet iets dat op zichzelf staat, komt juist uit Zijn Liefde, de zonde maakt Zijn geliefde schepping en schepselen kapot, en hoe meer liefde, hoe meer God die zonde zal haten en willen vernietigen en volledig uitbannen... En durf dat geen 'onorthodox' idee noemen, ik heb het van een oosters orthodox christen! :p (en ik word lichtjes ziek van witte letters op dit paars te moeten lezen...)

Wouter Nieuwenhuizen   | 12-09-11 @brambonius: krek! En ik trek die letters wel.

Ronald     | 12-09-11 Zinnige reactie Johan. Dank je! Ik vind je wat doorslaan in hoe ik het zou moeten lezen. Maar ik begrijp dat dit een soort uitnodiging is om er eens zo tegenaan te kijken ;-) Jouw benadering is mij dan weer iets te afgesloten. Het kan toch nog en/en zijn. Waarom niet? Het kan zo zijn bedoeld, maar zelfs dan kunnen teksten boven de auteurs uitstijgen. Zeker wanneer we rekening houden met de gelaagdheid in de bijbel die we eerder tegenkomen en met de Geest als inspirator van de bijbel. Ook een puntje van gesprek lijkt me Bell's narratieve benadering ten opzichte van de meer - hoe zullen we het noemen, ja laat ik het toch zo noemen - funderingsbenadering van Koert van Bekkum. De funderingsdenkers hebben nu eenmaal de hardnekkig neiging om hun methode te laten domineren boven andere methoden. Een beetje imperialistisch dus. Terwijl we welleens te maken kunnen hebben met twee gelijkwaardige en elkaar aanvullende methoden. Nog even los van de altijddurende hel wel of niet. De methodische voorvragen en een passende ethiek, lijken mij belangrijk wil je goed met elkaar in gesprek komen. Om Levinas maar weer even te laten horen. Brambonius reactie snijdt ook houdt. Mooi! hartelijke groet, Ronald ps. Al een ND-uitnodiging gekregen?

Ronald     | 12-09-11 Ik heb je stuk nog eens gelezen en moet mijn eerste alinea hierboven weer intrekken. Ik zat er even naast. Het wordt al laat =) Een prima stukje dus en dat "moeten" is ook prima =)

Gijs van den Brink     | 12-09-11 Ik heb het boek bijna uit, maar nu al dringt zich een vergelijk met het evangelie naar Johannes aan me op. Beide boeken lezen in eerste instantie gemakkelijk weg, raken je, bemoedigen etc. Maar in tweede instantie, bij herlezing, zijn beide erg filosofisch en heel moeilijk te begrijpen. Bell geeft je in eerste instantie heel veel ruimte en vrijheid, maar is een levensvisie, enkel en alleen gebaseerd op een concept van liefde, bij nader inzien niet erg beperkend? Zijn ook basale kenmerken als heerlijkheid en heiligheid niet essentieel wanneer we over God spreken. Dat gaat met name een rol spelen, wanneer we te spreken komen over Godskennis. Bell denkt sterk vanuit een concept van liefde. Maar hoe kennen we Gods liefde? Vanuit openbaring of vanuit menselijke ervaring? Het lijkt erop dat Bell van het laatste uit gaat. Maar dan is die ervaring wel contextueel bepaald, namelijk door de geschoolde westerse mens (als Bell), die lijden en onrecht voornamelijk marginaal en op afstand kent. Ik kan me namelijk niet voorstellen dat een concept als dat van Bell in Afrika opkomt. Het boek is werkelijk indrukwekkend geschreven en van een hoog filosofisch gehalte. Zo eenvoudig als het lijkt bij eerste lezing, zo moeilijk en diepgaand is het, wanneer je het hermeneutisch doordenkt. Ik wil wijzen op pg 131, waar Bell de metaforen van kruis en opstanding uitlegt. We lezen daar: “So when the writers of the bible talk about Jesus’s resurrection bringing new life to the world, they aren’t talking about a new concept. They’re talking about something that has always been true. It’s how the world works. Although the cross is often understood as a religious icon, it’s a symbol of an elemental reality, one we all experience every time we take a bite of food. Once again, death and rebirth are as old as the world.” Deze woorden doen me denken aan de procestheologie, gebaseerd op de procesfilosofie van A.N. Whitehead. God verdwijnt in de schepping. Kruis en opstanding zijn slechts exponenten van een natuurproces. En dan zijn we terug bij de discussie die de Middeleeuwen bepaade: is God eeuwig of de schepping. Deze gedachten kwamen bij me op, maar ik ben te weinig filosofisch geschoold om hier verdere onderbouwing aan te geven. Wat ik wel met overtuiging kan zeggen is dat het boek van Bell exegetisch het erg laat afweten. Zelfs Griekse woorden die in bepaalde verzen zouden staan, worden er niet gevonden. Dus exegese heeft voor Bell blijbaar geen prioriteit. En zolang we geloven dat de bijbel openbaring bevat, zouden we daar toch verantwoord mee om moeten gaan. Ik heb onlangs een artikel geschreven in StudieBijbel magazine waarin ik inga op de vraag: waar zijn de doden? De bestemmingen van de doden tussen dood en opstanding zijn namelijk niet gelijk aan die na de opstanding. Je kunt het hier lezen: http://www.elim.nl/nl/theologiewaar-zijn-de-doden.html

Peter Hoogendijk     | 13-09-11 Johan, je afsluitende zin over alles wat een mens zou moeten weten, staat in contrast met misschien wel de belangrijkste stelling van Rob Bell in Love Wins: our eschatology shapes our ethics. Het is van essentieel belang om te weten over het lot van iedere nakomeling van adam voor ons navolgen van Christus. Wil je niet weten waar je Hem heen volgt en waar we uitkomen?

Ronald     | 15-09-11 @Gijs Ik lees nog even je reactie en ik kan me niet herkennen in je conclusie dat Bell een levensvisie biedt enkel en alleen op een concept van liefde. Ik zie dat dit concept een belangrijke rol heeft, maar ik zie ook een concept van Gods rechtvaardigheid en ander concepten die bij Bell een rol spelen. Deze concepten bestaan bij Bell niet op zichzelf. Deze concepten hebben linken met de bijbel. De vraag voor mij is in hoeverre deze concepten kloppen bij een interpretatie waarin voldoende bijbelse schriftplaatsen zijn meegenomen. En het liefst dan met een verantwoorde exegese. Bell lijkt hierin in gebreke te blijven. Dus daarin draag je een waardevol punt aan in het gesprek, waar we rekening mee 'moeten' houden. Maar zit hij er naast? Bell herleiden tot de procestheologie en middeleeuwse vragen lijkt me ook tekort doen. Volgens mij is het in de vorige eeuw hierin iets nieuws toegevoegd. Zijn is worden. Dat lijkt mij een bijbels en zeker Joods concept. Dat lijkt op de procestheologie, maar gaat volgens mij nog iets verder. Volgens mij is er in de vorige eeuw iets wezenlijks gebeurd met de opkomst van de filosofische hermeneutiek. Deze "interpretatie-methode" die tegenlijk door Gadamer als levensmethode is voorgesteld, veranderd volgens mij een kijk op de zaken. Het of-of karakter wordt daarin veel minder noodzakelijk als het gaat of God eeuwig of in de schepping is. Dit is misschien erg filosofisch, maar ik zou toch willen uitnodigen om te kijken of het misschien een zienswijze kan zijn waardoor bijbelse noties nog beter tot zn recht komen. Het kan zo maar iets zijn wat Gods Geest ons geeft om meer zicht te krijgen op Gods bedoelingen in de bijbel. Daarom wil ik Bell niet zomaar op zijn methode afwijzen. Als zijn methode overeenkomt met die van Johannes is er des te meer reden om dit niet te doen. Toch? vriendelijke groet!

Johan ter Beek   | 18-09-11 @ Peter, Ik snap je punt. Maar, nee, ik denk dat eschatologie in de bijbel iets anders is dan onze westerse opvatting. Ik denk dat de bijbel niet erg duidelijk is over de toekomst en daar in gelijkenissen, metaforen en apocalyptisch taalgebruik over spreekt. Of wel, hierin ga ik minder ver als Rob Bell: ik denk dat de bijbel niet spreek over ieder persoon, van alle tijden en alle plaatsen. Dat is een een modernistische manier van de bijbel overvragen. De bijbel is het club-boek van de club Israel en de eerste gemeente. We moeten altijd vanuit hun positie naar hun horizon kijken. Als zij zich uitspreken over universele issues dan mogen we dat na zeggen, maar wel met de stijl van de bijbel: ook in gelijkenis en metafoor. Volgens mij spreekt de bijbel over opstanding voor de rechtvaardigen en oordeel over de machten. Dat zegt niets over uiteindelijk heil of uiteindelijke verdoemenis. Daarin wil ik blijven kijken (voor zover mogelijk) vanuit eigen bijbels perspectief en hun historische achtergrond. Niet te veel universeel extrapoleren.

Ronald     | 19-09-11 @Gijs Ik heb nog wel een vraag voor je die mij erg centraal lijkt in het universalistisch puntje uit Bell's boek. Namelijk over het woordje eeuwig (aion). In hoeverre vind jij het hierin juist om over "aion" als (eindig) tijdperk te spreken en in hoeverre valt dit toe te passen op het oordeel van God? Een korte vraag, maar waarschijnlijk geen kort antwoord. =) Verder wil ik graag weer benadrukken dat ik dit zie als een ondergeschikt punt van Bell's centrale stelling om mensen over hun belemmering heen te helpen bij het ontvangen van Gods liefde. hartelijke groet, Ronald

Velden met een * zijn verplicht

Schrijf commentaar
Naam:	*
Email:	*  Mail mij niet bij nieuwe reactieMail mij bij nieuwe reactie
Website:
	Voer de anti-spam code in die in het plaatje staat.

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."