”Egbert is de hele tijd zo duidelijk tegen mij” zegt mijn telg vaak. Daar bedoelt hij mee dat iets wat mijn wederhelft zei hem een naar gevoel geeft. Ik luister er naar en zeg dan vaak dat het een lastig gevoel is, en dat ik dat ook herken omdat Egbert soms ook heel duidelijk is naar mij, maar dat het me ook helpt om ergens mee te stoppen. Duidelijkheid maakt zichtbaar waar iemand of iets wel of niet aan voldoet. In het eerste hoofdstuk van het boek ‘Alles over liefde’  gaat bell hooks op zoek naar een definitie over liefde. Ze begint het hoofdstuk met een oproep om woorden te geven aan liefde en begint met een quote van Diane Ackerman:

Als samenleving schamen we ons voor liefde. We gaan ermee om alsof het iets obsceens is. We geven ons er met tegenzin aan over. Als we het woord uitspreken stamelen en blozen we zelfs. (…) Liefde is het belangrijkste in ons leven, een passie waarvoor we bereid zijn te strijden of te sterven, en toch zijn we huiverig om stil te staan bij haar diverse namen. Zonder een flexibele woordenschat kunnen we er niet eens rechtstreeks over praten of nadenken.

Liefde is een wilsdaad

hooks vindt dat als onze maatschappij een algemeen begrip zou hebben van de betekenis van liefde, de praktijk van het liefhebben niet zo verwarrend zou zijn. Je kunt dan je denken en handelen afstemmen op een gezamenlijke definitie.  Het wordt duidelijk waar het om gaat. Ze zoekt jarenlang in de wetenschappelijke literatuur naar een definitie en vindt uiteindelijk er in in het boek ‘ The Road less traveled’ van psychiater M.Scott Peck. In navolging van het werk van Erich Fromm definieert hij liefde als ‘ de wil om het zelf te vergroten om de eigen spirituele groei of die van een ander te voeden’. Hij legt uit: ‘ Liefde is een wilsdaad – dat wil zeggen: een intentie en een actie.
Om echt lief te hebben moeten we verschillende ingrediënten leren mengen: zorg, genegenheid, erkenning, respect, betrokkenheid en vertrouwen, plus eerlijke en open communicatie. Wanneer we liefde opvatten als de wil om onze eigen en andermans spirituele groei te bevorderen, wordt duidelijk dat we niet kunnen beweren dat we liefhebben als we tegelijk schelden en beledigen. hooks beschrijft in dit hoofdstuk de liefde als een levenskunst. Een levenskunst die vaak doorspekt is van verwarring doordat we al vanaf onze geboorte allerlei dingen leren over liefde die niet iets met die levenskunst te maken hebben. De liefde is maar al te vaak mank. Het slaan van je kind, het knijpen, het schreeuwen, kun je uitleggen als een vorm van ‘ liefde’  gek genoeg.. evenals straf.. maar is het dat ook? Eerder is het een uiting van onmacht, maar om dat toe te geven moet je eerlijk naar jezelf durven zijn. Soms wordt een bepaalde liefdeloze manier van reageren ook doorgegeven binnen de bestaande cultuur of godsdienst, of van generatie op generatie.

De benadering die bell hooks beschrijft raakte me. Ze was duidelijk. Ze bracht me terug naar mijn eigen wordingsgeschiedenis, waar naast liefde ook manipulatie en verwaarlozing was, iets waar ik vanaf mijn 20e hard aan moest gaan werken, omdat ik het gedrag van mijn ouders ging nadoen. Gelukkig zijn er veel mensen geweest die me hielpen om herstel te vinden. Mijn geliefde zus en zwager, en vrienden en ook familie leerden me de levenskunst van de liefde toe te passen. Mijn eigen lief Egbert heeft het meest daarin betekent en mijn telg ook. Hen beschouw ik als mijn grootste leermeesters. Daarnaast heeft het lezen van boeken van mystici en theologen Thomas Merton, Henri Nouwen, Brian McLaren, Nadia Bolz Webber me ook geholpen. Qua literatuur hebben ‘Het achtste leven (voor Brilka)’ van Nino Haratischwili en de boeken van Carmen Korn ‘Dochters van een nieuwe tijd’ me geholpen. Het lezen van deze boeken hielp mij om mijzelf de ruimte te geven spiritueel te groeien en mezelf te plaatsen in mijn eigen tijd en samenleving. Mijn leven staat niet los van de tijd en de samenleving waarin ik leef.

Het hoofdstuk eindigt ermee dat bell hooks een pleidooi doet om het misleidende idee dat liefde niet kan worden gedefinieerd los te laten. Wanneer we dit idee aanvechten door werkbare en bruikbare definities aan te reiken scheppen we een context waarin de liefde tot bloei kan komen.