Alles over liefde: rechtvaardigheid

op

Ik kocht vlak voor mijn 25 jarig huwelijk het boek ‘Alles over liefde’ van bell hooks. In een aantal blogs neem ik je graag mee in mijn gedachten over dit boek. In de eerste blog beschreef ik hoe bell hooks het statement inneemt dat het begrip liefde onderdeel moet worden van het publieke gesprek. In de tweede blog doet ze een pleidooi voor duidelijkheid, definieer het begrip zodat je iets hebt om aan te refereren. Deze blog gaat over het hoofdstuk Rechtvaardigheid dat eindigt met de volgende zin: “Zonder rechtvaardigheid kan er geen liefde zijn”.

Voor bell hooks horen liefde en rechtvaardigheid bij elkaar. Ze gaat er vanuit dat bijna alle ouders ergens miskleunen als het gaat om de liefde voor hun kinderen.  Alhoewel ik dat wel herken, vond ik het toch confronterend om te lezen. Tegelijk vind ik het belangrijk dat ze het benoemt. Ze moffelt niets weg, bedekt niets met ‘de mantel der liefde’.
Wees eerlijk; als je de defintie van liefde als ‘de wil om het zelf te vergroten om de eigen spirituele groei of die van een ander te voeden’ accepteert en ook dat het om ‘intentie en actie’ gaat; hoe vaak kleun je dan mis als ouder (of als pleegouder, of mens dat veel met kinderen optrekt)? Hoe vaak kleunden je ouders mis?
Om je eigen spirituele groei en die van een ander te voeden is het nodig dat je recht doet aan jezelf en de ander. Hoe vaak wordt daarin het kind gepasseerd? Lees verder →

bell hooks in ‘Alles over liefde’: Duidelijkheid

op

”Egbert is de hele tijd zo duidelijk tegen mij” zegt mijn telg vaak. Daar bedoelt hij mee dat iets wat mijn wederhelft zei hem een naar gevoel geeft. Ik luister er naar en zeg dan vaak dat het een lastig gevoel is, en dat ik dat ook herken omdat Egbert soms ook heel duidelijk is naar mij, maar dat het me ook helpt om ergens mee te stoppen. Duidelijkheid maakt zichtbaar waar iemand of iets wel of niet aan voldoet. In het eerste hoofdstuk van het boek ‘Alles over liefde’  gaat bell hooks op zoek naar een definitie over liefde. Ze begint het hoofdstuk met een oproep om woorden te geven aan liefde en begint met een quote van Diane Ackerman:

Als samenleving schamen we ons voor liefde. We gaan ermee om alsof het iets obsceens is. We geven ons er met tegenzin aan over. Als we het woord uitspreken stamelen en blozen we zelfs. (…) Liefde is het belangrijkste in ons leven, een passie waarvoor we bereid zijn te strijden of te sterven, en toch zijn we huiverig om stil te staan bij haar diverse namen. Zonder een flexibele woordenschat kunnen we er niet eens rechtstreeks over praten of nadenken.

Lees verder →

Alles over liefde

op

Wie mij kent denkt waarschijnlijk dat deze blog over de liefde voor mijn man en mijn pleegzoon (en uiteraard mijn hond) zal gaan. Gisteren (23 mei 2026) was ik 25 jaar getrouwd met mijn lief. Het was een moment om de liefde te vieren en dat hebben we zeker gedaan. Deze blog gaat daar niet over. Wel heb  ik het boek waarover ik de komende tijd wil bloggen, heel bewust gekocht rond ons vieren van de liefde. Ik vond het een waardevol cadeau.

bell hooks

Het boek waarover ik wil schrijven is van  bell hooks .  Ik kwam haar een aantal weken geleden ergens tegen in een artikel in het magazine Filosofie. Ik was gelijk geboeid al weet ik nog niet goed waarom.  Ik luisterde een aantal podcasts waarin zij ter sprake kwam en ontdekte dat ze in ieder geval veel putte uit een aantal bronnen die ik ook lees of heb gelezen, zoals Paolo Freire, Thomas Merton en Henri Nouwen. Het laatste boek dat ze uitbracht gaat over liefde. Niet alleen de persoonlijke liefde, maar ook en juist die binnen de samenleving. Daar heb ik ook veel mee, dus dat leek mij een prachtige start om meer over haar en haar visie te weten te komen. Een fragment uit de inleiding:

Iedereen wil meer weten over liefde. We willen weten wat het betekent om lief te hebben, wat we in ons dagelijks leven kunnen doen om lief te hebben en te worden liefgehad. Maar hoe krachtig ons verlangen ook is, de culturele onzekerheid blijft onverminderd. Overal leren we dat liefde belangrijk is, en toch worden we bestookt met het onvermogen om lief te hebben. In de politiek, onder gelovigen, in onze families en in ons romantisch leven vinden we weinig aanwijzingen dat liefde onze keuzes stuurt, ons begrip van gemeenschap versterkt of ons bij elkaar houdt. Dit sombere beeld verandert niets aan de aard van ons verlangen. We hopen nog steeds dat de liefde zal overwinnen. We geloven nog steeds in de belofte van liefde.

Wat bell hooks in deze inleiding schrijft is volgens mij dat de liefde als sturende bron binnen de samenleving (zij beschrijft de Amerikaanse, maar ik denk nu na hoe dit in onze Nederlandse of Europese samenleving eruit ziet) geen evenwichtige publiek besproken plek heeft. Binnen de populaire cultuur heeft het een plek als uitdrukking van verlangen, maar een inspirerende dialoog binnen het brede publieke domein ontbreekt. Ze benoemt dat ze als ze met mensen van haar eigen generatie in gesprek ging over de liefde, dat ze haar dan medelijdend aankeken en aanraadden om naar een therapeut te gaan omdat ze zou ‘snakken naar een man’. Het maakte haar alleen maar vastberadener. Toen ze zich verdiepte in wetenschappelijke literatuur over het onderwerp, verbaasde het haar dat de meeste bejubelde boeken over het onderwerp, door mannen zijn geschreven terwijl ze haar leven lang dacht en nog steeds denkt ‘dat liefde toch echt een onderwerp is waar vrouwen intensiever en krachtiger over nadenken dan wie op deze planeet ook’.

Ik vond het een boeiend begin en heb zin om verder te lezen. En waarom ik het nog veel leuker vind om dat te gaan doen, is dat mijn 18 jarige neefje die net aan zijn studie theoretische natuurkunde is begonnen, haar ook boeiend vindt en ‘veel moeilijker werk’ van haar wil lezen. Superleuk om te weten dat een jongere haar gedachtengoed ook boeiend vindt. Ik houd me dan maar even bezig met dit ‘makkelijke’ boekje. Ik eindig met een laatste fragment uit de inleiding. Heb je zin om mee te lezen of/en mee te denken?  Graag. Schrijf vooral je gedachten in de reacties. Misschien kunnen we samen leren over dit belangrijke thema.

We snakken ernaar een einde te maken aan de liefdeloosheid die zo diep is doorgedrongen in onze samenleving. Dit boek vertelt ons hoe we kunnen terugkeren naar de liefde. Alles over liefde. Nieuwe inzichten biedt fundamenteel nieuwe manieren om na te denken over de kunst van het liefhebben en geeft een optimistische vreugdevolle visie op de transformerende kracht van liefde. Het leert ons wat we moeten doen om weer lief te hebben. Het toont ons de wijsheid van de liefde en wat we moeten doen om aangeraakt te worden door haar genade.

 

Betekenisvol samenwerken ( samen 3)

op

Via Sprong Betekenisvol Samenwerken heb ik de afgelopen jaren zulke leuke inspirerende mensen ontmoet.  Soms kan het echt een verrassing zijn en een geschenk. Ik ontmoette ervaringsdeskundigen van de Sterkplaats Rotterdam en van Nijmegen. Ik ontmoette lector en van verschillende Lectoraten, onderzoekers, zzp-ers, vrijwilligers, docenten, en collega’s van verschillende organisaties. Jonge mensen en oude mensen trokken samen op.

HEAR HEAR
Ik maakte onderdeel uit van de groep ‘ ieder jaar een product’. Samen met verschillende betrokkenen ontwikkelden we het programma Hear Hear, waar storytelling, film en beeldend creëren samenkwam rond het thema ‘niet mee kunnen en mogen doen’. Samen werkten we aan een protestquilt! De quilt bestaat uit vele kleine lapjes, met daarop tekeningen, uitspraken, symbolen van mensen die bij de verhalenmeetings aanwezig waren. Kunstenaar onderzoeker Meike Heessels maakte er uiteindelijk een quilt van.

BIJZONDER
Wat zo bijzonder was, was de verbondenheid die ontstond. Of je nu docent was, of ervaringsdeskundige, of jongere, of moeder. Iedere persoon kon een verhaal vertellen van kwetsbaarheid. Misschien vond ik het wel het mooist dat in de diversiteit van leeftijd, karakter, cultuur, niveau en rol, er altijd een verbinding viel te leggen. Dat we samen mens werden. Uit onze rollen stapten, in onze menselijke verbondenheid. En dat die verbondenheid blijvend is in de vorm van de quilt, waar alle verhalen via lapjes aan elkaar waren gemaakt.

MEDIATEAM PLURYN
De meetings werden ook bijgewoond door het multimediateam van Pluryn. Het team maakte een fantastische kleine film van ons project. Ik zet de film in de link onder de tekst, voor wie nieuwsgierig geworden is.

HET VERVOLG
Inmiddels werken we aan allerlei materiaal wat gebruikt kan worden als onderlegger bij dit project. En we werken aan een kleine tentoonstelling, waar foto’s en verhalen en de quilt te bewonderen zijn. Want de quilt is er nog niet klaar mee, maar wil op reis, wil gezien en gehoord worden, net zoals jullie verhalen van ‘niet mee mogen of kunnen doen’.

Tilsamman (samen 2)

op

One house; one revolutionary; two open straight marriages; three gay people (maybe four); three children; two carnivores and eight vegetarians; there’s only one way they’re going to make it… together.

Het is al weer 26 jaar geleden dat ik samen met mijn lief naar de bioscoop ging om de film ‘Together’ van Lukas Moodysson te gaan zien. Het is een van de films waar ik zelfs nu, zo veel jaren later, een grote grijns van op mijn gezicht krijg. Als je de bovenstaande beschrijving van de film bekijkt kun je je daar misschien iets bij voorstellen.
De film speelt in het jaar 1975, een tijd waarin er allerlei nieuwe vormen van samen en samenwonen ontstonden. Als kijker wordt je meegenomen in het leven in een commune. Je ziet het leven van een groep hele verschillende mensen die proberen om elkaars perspectieven op het leven, op normen en waarden te begrijpen, verrijken en verbreden.
Dat lukt natuurlijk helemaal niet. Totaal niet. En toch… iedere keer weer overkomt de groep de problemen die ontstaan.

Ik kan hier natuurlijk niet vertellen hoe dat gaat. Maar als ik de film in onze huidige tijd en samenleving plaats is het een film die nog steeds tot me spreekt. Alsof de spelers en regisseur met hun absurde humor me op het volgdende wijzen: ‘Verschillen zijn te overbruggen. Neem jezelf en je eigen overtuigingen niet te serieus. Je bent meer verbonden dan je denkt.’ Het is een zachte stem die tot me spreekt, dwars door onvermogen heen. Het is de humor die me even optilt uit alle machtgespuis gedoe.

Ik vond nog een rare oude trailer… voor wie nu denkt… hmmm.. best leuk om eens te kijken.